AKÜ HAKKINDA BİLMENİZ GEREKENLER

AKÜ SAKLAMA


Akü Saklama EMNİYET TEDBİRLERİNİ YERİNE GETİRİN

Ca-Ca bakım gerektirmeyen sulu şarjlı akümülatörler 6 ay, hibrit aküler 3 ay şarjını kaybetmeden depolanabilir. Aküler eğer deşarj olmuş vaziyette depolanır ise hasar görürler. Bütün aküler serin ve kuru bir yerde saklanmalı, ayrıca sulu akümülatörler düz konumda ve birbiri üzerine konacaksa aralarına muhakkak ayırıcı (Ör: strafor) yerleştirerek depolanmalıdır. Akü üstleri temiz olmalıdır.

Kalsiyumlu Ca-Ca sulu akümülatörlerde yeniden şarj gereği:

• Ortalama depolama sıcaklığı 27 derecenin altında ise 6 ayda bir (*)
• Ortalama depolama sıcaklığı 27 derecenin üzerinde ise 3 ayda bir (*)
• Akünün açık devre voltajı 12,4 volta düştüğünde de yeniden şarj gerekir. Bu yöntem (1) ve (2)’nci şıklara alternatiftir.
• Hibrit sulu şarjlı akümülatörlerde bu süreler yaklaşık 1/2’si kadardır.

DİKKAT: Şarj ederken asit taşmasına ve sıcaklığın 52 derecenin üzerine çıkmasına müsaade etmeyin. Eğer sıcaklık yükselir ise şarj akımını düşürün veya akü soğuyuncaya kadar şarjı kesin. Yüksek şarj sıcaklığı aküye zarar verir.




AKÜ ÖLÇME


Akü Ölçme EMNİYET TEDBİRLERİNİ YERİNE GETİRİN

Bir aküyü kontrol ederken test etmeden önce daima aşağıdaki durumlara karşı kontrol edin:

• Yerinden oynamış, gevşemiş veya kopmuş kutuplar
• Çatlak-kırık kutu veya kapak
• Çıkmış, kırılmış veya delikleri kapanmış buşonlar, tıkanmış gaz çıkış delikleri
• Eğer akü hasarlı değil ise bir sonraki adım ile devam edin.

Şarj Seviyesinin Ölçülmesi :

Hassas bir voltametre ile açık devre voltajını ölçün.

NOT: Hiçbir zaman araçta veya dışarıda şarjdan yeni çıkmış bir akünün şarj durumu ölçülmez. Bu durumda yanıltıcı bir yüksek voltaja sahip yüzey şarjı vardır. Yüzey şarjını almak için aküyü 15x 15 A ile veya araçta ise uzun ön farları 15 saniye açık tutarak deşarj edin.

Eğer şarj durumu :

En azından %75 (yaklaşık voltaj=12.4 *V) şarj var ise yükleme testine geçin
%75’ten daha düşük şarj varsa akümülatörü yükleme testinden önce verilen yönteme göre şarj edin. Voltaj ve yoğunluklar akümülatörün tasarımına göre değişik değerlerde olabilirler.

Yükleme Testi :

Yük altında akümülatör testi ve sonuçlarının değerlendirilmesi kullanılan cihazların sistemine bağlıdır. Yükleme testi ve sonuç değerlendirilmesi cihaz talimatına göre yapılır.


Aracın Elektrik Donanım Kontrolü :

Yeni bir akümülatörü takarken veya arızalı bir akümülatör geldiğinde aracın akü ile ilgili elektrik donanımına bakın. Araçta meydana gelebilecek en yaygın hata aşırı şarj veya eksik şarj etmedir. Alternatör çıkış voltajının normal bir akü ile ve tam gaz verirken hibrit aküler için 13,8 – 14,4 volt arasında olup olmadığını ölçün, Ca-Ca aküler için 13.8-14.8V arası voltaj çıkışı uygundur. (12V’luk araçta)

NOT: Elektronik devre ve kodlamaların akünün çıkarılışı ile hafıza kaybına uğradığı araçlarda, akümülatörü sökmeden önce ikinci bir akü veya özel cihazı devreye sokarak sistemin kesilmesini önleyin.

27 °C ' ta 1.280 başlangıç elektroliti ile şarj seviyesi

% Şarj Yaklaşık Açık Devre V. Yaklaşık Yoğunluk
100 12.6 V 1.280
75 12.4 V 1.240
50 12.2 V 1.200
25 12.0 V 1.160

Not : Akünün bağlantısının kesilmesi elektronik sistemlerde hafıza kaybına neden olacaktır; bu durumu engellemek için çakmak fişinden yedek güç bağlantısı yapılabilir.




AKÜ ŞARJ ETME


Akü Şarj Etme EMNİYET TEDBİRLERİNİ YERİNE GETİRİN

Buşonu (kapağı) açılabilen akülerde şarj süresi 20°-35°C arasında bütün hücrelerdeki elektrolit yoğunluğunun 1.280 g/cm3 olmasına bağlıdır. Bu değere erişildiğinde şarj kesilir. Yarım saat dinlendirilen aküde elektrolit seviyesi maksimum çizgisine ayarlanıp üzeri silinerek araca takılır. Sulu şarjlı olarak bekleyen veya müşteriden gelen deşarj aküler şarj seviyelerine göre aşağıdaki çizelgelerde verilen akım ve sürelerde şarj edilirler. Ancak kullanılmış akülerde istenilen yoğunluğa çıkmayabilir. Bu akülerde şarjın son iki saatindeki düzeltilmiş yoğunluk değişmemiş ise yapılan şarj yeterli görülür. Buşonu açılmayan tam kapalı akümülatörlerde, voltaj değerlerine göre şarj uygulanır.

• Şarj cihazının açık olmadığından emin olun.
• Aküde şarj seviyesini tespit edin.
• Aküyü şarj cihazına bağlayın. Pozitif başlık pozitife, negatif başlık negatife. Kutup bağlantısını ters yapmamaya dikkat edin.
• Şarj cihazında özellik ve kullanım talimatına göre istediğiniz akım ve voltaj değerlerini seçip şarja bağlayın.
• Şarjdan sonra uçları ayırmadan önce ilk olarak şarj cihazının kapatın.
• İlave şarjın gerekip gerekmediğini tespit etmek için açık devre voltajı ve göz yoğunluklarını ölçün.

Açık Devre Voltajı = 11.70V -12.40V

Açık Devre Voltajı =< 11.70V

Akü Kapasitesi (Ah) Şarj A. Şarj Süresi
• Aynı anda ve aynı kapasitede birden fazla aküyü paralel olarak şarj edebilirsiniz.
• Deşarj olmuş aküler soğuk havalarda daha düşük derecede donarlar (-5 derece -10 derece)
• Donmuş bir aküyü şarj etmeye çalışmayınız; şarj etmeden önce oda sıcaklığında olmasına dikkat ediniz.
• Aşırı şarj akünün ömrünü kısaltır.




AKÜ SEÇİMİ VE MONTAJ


Akü Seçimi ve Montaj Akümülatör özelliklerini belirten katalogumuzdaki listelerden istenilen ve kullanılacak araca göre doğru olan aküyü secin. Ölçüler, soğuk marş akımı ve kapasite değerleri en önemli seçim kriterleridir. Kuru aküleri yukarıda verilen yönteme göre sulandırın ve gerekiyorsa şarj edin.

Sulu şarjlı bekleyen akülerde, ortalama günlük ısının 4C’den az olduğu zamanlarda açık devre voltaj 12.50 Volt ve altında ise yukarıdaki yönteme göre yeniden şarj edin.

Ortam sıcaklığı yüksek ise açık devre voltaj 12,40 volt ve altına düştüğünde yine verilen yönteme göre yeniden şarj edin.

Eski aküyü çıkarmadan önce yeni aküye doğru bağlantı yapabilmek için kabloları +/- olarak işaretleyin.

Akü voltaj değerini ve yönünü ölçerek doğruluğundan emin olun, kablo bağlantıları ve akü tablasını dikkatle kontrol edin ve temizleyin. Yeni akümülatörü yerleştirin ve bağlantıları takıp sıkıştırın.

Pozitif (+) kabloyu ilk önce bağlayın. Sonra negatif (-) topraklı kabloyu bağlayın. Dikkatlice sıkıştırın. Aşırı sıkıştırma kutuplara zarar vereceğinden akü kutuplarını yandan sıkıştırırken özellikle dikkatli olun.

Kutup başlarını ve kablo uçlarını paslanmaya karşı koruyucu madde ile kaplayın.




AKÜ NEDİR? NASIL ÇALIŞIR?


Akü Nedir? Nasıl Çalışır? Elektrik enerjisini kimyasal enerji olarak depo eden, ihtiyaç halinde bunu elektrik enerjisi olarak veren cihaza akü denir.

Akünün görevi öncelikle ilk anda çalışabilmesi için marş motoruna elektrik akımı vermek, araç motoru çalışmadığı zamanlarda kullanılacak alıcılara akım göndermek ve motor çalışırken elektrik sisteminde voltaj ve amperaj dengelemesi yapmak böylece yüksek devirlerde alternatörün üreteceği voltaj bazen fazla yükselebileceğinden alıcıların zarar görmesini engellemektir. Bu durumda akü alternatörün oluşturduğu akımın bir kısmını üzerine alarak aşırı voltajın yükselmesini önler. Benzinli motorlarda kullanılan 12 V’luk akü, birbirine seri olarak bağlanmış altı adet 2 voltluk hücreden meydana gelmiştir. Her eleman grubu içerisinde, birbirlerine paralel bağlanmış pozitif ve negatif yüklü plaklar vardır. Pozitif plaklar aktif madde olarak, kurşundioksit içerir. Negatif plaklar aktif madde olarak, saf kurşun içerir. Plakların arasına, kısa devreyi önlemek için plakları izole eden separatörler/ ayırıcılar yerleştirilir. Ayırıcılar, plaklar arasındaki kimyasal tepkimeyi engellemeyecek şekilde çok küçük gözenekleri bulunan maddelerden yapılır. Akünün içine sülfürik asitle saf su karışımı olan elektrolit konulur. Elemanlar arası seri olarak kurşun köprülerle bağlanmıştır.





AKÜ ÇEŞİTLERİ NELERDİR?


Akü Çeşitleri Nelerdir? Akü çeşitleri nelerdir, tam kapalı veya kuru akü ne demektir?

Aküler, kurşun asit, nikel kadmiyum, nikel ndemir gibi kullanılan metal cinslerine göre çeşitlere ayrılır.

Günümüzde en yaygın kullanılan akü tipi kurşun-asit akümülatörleridir.Bu aküler de temel olarak kuru ve sulu diye ikiye ayrılır.

Sulu akülerin en fazla kullanılan çeşitleri starter veya SLI (başlatma, ışıklandırma ve ateşleme fonksiyonlarının ingilizce baş harfleri ile ifade edilmiş hali) olarak da tabir ettiğimiz klasik tipteki oto aküleridir. Oto aküleri de kendi içinde tam kapalı veya buşonları açılabilen diye ikiye ayrılır. Bu iki tip akünün de iç yapısı aynıdır. Yani her ikisi de klasik tipte kurşun asit akülerdir. Kapalı akülerin farkı buşonların açılamamasıdır. Bu akülere su eklenemediği için voltaj düzenekleri iyi olan araçlara takılması daha uygundur.

Bundan başka iç yapısı ve kullanım alanları farklı olsa da stasyoner (sabit tesis) ve traksyoner (forklift) aküleri de sulu ürünler kapsamına girer.

Kuru yani VRLA akülerin iç yapıları ve teknolojileri farklıdır. VRLA tanımının Türkçe karşılığı sübap ayarlı kurşun asit akü demektir. Bu aküler de iç yapılarına göre ikiye ayrılır.

AGM (elektroliti separatörlere emdirilmiş) ve jelli VRLA aküleri. Bu akülerin temel özelliği asit taşması veya sızdırması olmamasıdır. Gaz çıkışı minimumdur. Bu yüzden çok güvenlidir ve rafta bekleme ömürleri çok daha uzundur. Ayrıca sulu akülere kıyasla titreşime karşı daha dayanıklıdır. Sevkiyatı, taşınması sorunsuzdur. Kullanım alanları arasında sabit tesisler, UPS’ler, tekneler ve santraller vardır.




AKÜ SEÇİMİ NASIL YAPILIR?


Akü Seçimi Nasıl Yapılır? Akü seçiminde fiziksel ölçüler dışında kapasite ve marş gücü değerleri vardır. Kapasite akünün toplam gücü, marş gücü de anlık güç anlamına gelir. Örneğin etiketin üzerinde 50 amper saat ve 420 amper yazıyorsa, bu rakamların anlamı akünün 50 amper saatlik kapasiteye sahip olduğu ve 420 amperlikte marş basma gücüne sahip olduğunu ifade eder. 420 amper anlık maksimum akım miktarı, 50 amper saatte toplam güçtür.

Marş gücü değeri üreticinin belirtmiş olduğu standarda göre etikete yazılır. Ürün kıyaslaması yapılırken mutlaka marş gücü değerinin hangi standarda göre yazıldığını sorgulamamız gerekir. Etiket üzerinde bazı kısaltmalar bulunur. Örneğin En Avrupa, DIN alman, JIS Japon standardını temsil eden kısaltmalardır. Unutulmamalıdır ki bu değerler akünün %100 dolu olduğu durumlar için geçerlidir.Akü kendi kendine deşarj ürün olduğundan dolayı, eğer stokta uzun bir süre beklemişse etiketteki değerleri sağlamayacaktır. Akünün raf ömrü tamamlamadan kullanılmaya başlaması bu konuda oldukça önemlidir.

Akü seçiminde bir diğer önemli konuda araca uygun kapasite ve marş gücünde olan akünün seçimidir. Araçtaki akünün kapasite ve marş gücü değerinden düşük değerde bir akü seçersek, Örneğin 72 amper saat yerine 60 amper saat seçilirse kısa vadede problem görülmeyebilir, fakat orta vadede 60 amper saat 72 amper saatin marş gücünden düşük olacağı için aracın marş basmasında problemler yaşanacaktır, eğer araçtaki akünün kapasite ve marş gücü değerinden yüksek değerde bir akü seçersek aracın elektrik sistemi yani şarj voltajı değerlerinin ölçülmesi gerekmektedir. Bu ölçüm sonucunda alternatörün kapasitesi aküyü ve sistemi besleyecek güçte değilse akü hiçbir zaman ihtiyaç duyacağı düzeyde şarj olmayacaktır, bu durum akü performansını ve ömrünü olumsuz olarak etkileyecektir.




UPS AKÜSÜ NEDİR?


UPS Aküsü Nedir?
UPS tanımı kesintisiz güç kaynağının İngilizce karşılığının baş harflerinden oluşan kısaltmasıdır.

UPS aküsü de bu kesintisiz güç kaynaklarının aküsüdür. Kesintisiz güç kaynaklarının aküleri elektrik kesintisi olduğunda devreye girer ve elektrik gelinceye kadar enerji deposu olmaya devam eder. Bu aküler yukarda bahsettiğimiz gibi kuru denilen VRLA tipi akülerdir ve minimum gaz çıkışına sahiptir.




AKÜ NASIL ŞARJ EDİLİR?


Akü Nasıl Şarj Edilir? EMNİYET TEDBİRLERİNİ YERİNE GETİRİN

Buşonu (kapağı) açılabilen akülerde şarj süresi 20°-35°C arasında bütün hücrelerdeki elektrolit yoğunluğunun 1.280 g/cm3 olmasına bağlıdır. Bu değere erişildiğinde şarj kesilir. Yarım saat dinlendirilen aküde elektrolit seviyesi maksimum çizgisine ayarlanıp üzeri silinerek araca takılır. Sulu şarjlı olarak bekleyen veya müşteriden gelen deşarj aküler şarj seviyelerine göre aşağıdaki çizelgelerde verilen akım ve sürelerde şarj edilirler. Ancak kullanılmış akülerde istenilen yoğunluğa çıkmayabilir. Bu akülerde şarjın son iki saatindeki düzeltilmiş yoğunluk değişmemiş ise yapılan şarj yeterli görülür. Buşonu açılmayan tam kapalı akümülatörlerde, voltaj değerlerine göre şarj uygulanır.

• Şarj cihazının açık olmadığından emin olun.
• Aküde şarj seviyesini tespit edin.
• Aküyü şarj cihazına bağlayın. Pozitif başlık pozitife, negatif başlık negatife. Kutup bağlantısını ters yapmamaya dikkat edin.
• Şarj cihazında özellik ve kullanım talimatına göre istediğiniz akım ve voltaj değerlerini seçip şarja bağlayın.
• Şarjdan sonra uçları ayırmadan önce ilk olarak şarj cihazının kapatın.
• İlave şarjın gerekip gerekmediğini tespit etmek için açık devre voltajı ve göz yoğunluklarını ölçün.

Açık Devre Voltajı = 11.70V -12.40V

Açık Devre Voltajı =< 11.70V

Akü Kapasitesi (Ah) Şarj A. Şarj Süresi
• Aynı anda ve aynı kapasitede birden fazla aküyü paralel olarak şarj edebilirsiniz.
• Deşarj olmuş aküler soğuk havalarda daha düşük derecede donarlar (-5 derece -10 derece)
• Donmuş bir aküyü şarj etmeye çalışmayınız; şarj etmeden önce oda sıcaklığında olmasına dikkat ediniz.
• Aşırı şarj akünün ömrünü kısaltır.




AKÜ MONTAJI NASIL YAPILIR?


Akü Montajı Nasıl Yapılır? Akü Seçimi ve Montaj

Akümülatör özelliklerini belirten katalogumuzdaki listelerden istenilen ve kullanılacak araca göre doğru olan aküyü secin. Ölçüler, soğuk marş akımı ve kapasite değerleri en önemli seçim kriterleridir. Kuru aküleri yukarıda verilen yönteme göre sulandırın ve gerekiyorsa şarj edin.

Sulu şarjlı bekleyen akülerde, ortalama günlük ısının 4°C’den az olduğu zamanlarda açık devre voltaj 12.50 Volt ve altında ise yukarıdaki yönteme göre yeniden şarj edin.

Ortam sıcaklığı yüksek ise açık devre voltaj 12,40 volt ve altına düştüğünde yine verilen yönteme göre yeniden şarj edin.

Eski aküyü çıkarmadan önce yeni aküye doğru bağlantı yapabilmek için kabloları +/- olarak işaretleyin.

Akü voltaj değerini ve yönünü ölçerek doğruluğundan emin olun, kablo bağlantıları ve akü tablasını dikkatle kontrol edin ve temizleyin. Yeni akümülatörü yerleştirin ve bağlantıları takıp sıkıştırın.

Pozitif (+) kabloyu ilk önce bağlayın. Sonra negatif (-) topraklı kabloyu bağlayın. Dikkatlice sıkıştırın. Aşırı sıkıştırma kutuplara zarar vereceğinden akü kutuplarını yandan sıkıştırırken özellikle dikkatli olun.

Kutup başlarını ve kablo uçlarını paslanmaya karşı koruyucu madde ile kaplayın.




AKÜ TAKVİYESİ NASIL YAPILIR?


Akü Takviyesi nasıl yapılır?
• Aküden aküye bağlantı (jump-start) için kullanacağınız akünün aynı amper olmasına dikkat edin.

• Motoru ve de elektrik harcaması muhtemel her şeyi kapatın.

• Öncelikle kablonun kırmızı ucunu boşalmış olan akünün (+) terminaline; daha sonra diğer ucunu dolu olan akünün terminaline bağlayın.

• Daha sonra kablonun siyah ucunu dolu olan akünün (-) terminaline ve kablonun diğer ucunu boşalmış akülü aracın kaportasında herhangi bir metal bölüme bağlayın.

• Kabloların egzoz, pervane gibi hareketli veya sıcak noktalara temas etmemesine dikkat edin.

• Dolu akülü aracı çalıştırıp, daha sonra boş akülü aracı çalıştırın.

• Araçlar çalıştıktan sonra boş akülü araçtan başlayarak; kabloları sökebilirsiniz.




AKÜ NEDEN DEŞARJ OLUR?


Akü Neden Deşarj Olur?
Satın aldığınız MUTLU AKÜ’nün olası deşarj (boşalma) nedenleri:

• Olumsuz çevre ve saklama koşulları, yüksek sıcaklık, nem vs.

• Araçtaki kaçak akımlar (öngörülen kısa devrelerden yüksek çekilen akımlar) açık lambalar

• Diğer elektrikli cihaz ve donanımlardaki kısa devreler

• Araç ile akümülatör uyumsuzluğu, küçük akü seçimi, araçtaki ilave donanımlar (ses, ışık, bilgisayar sistemleri, soğutucu sistemler)

• Alternatörün (şarj dinamosu) yetersiz şarj etmesi




HAVA ŞARTLARI AKÜYÜ NASIL ETKİLER? AKÜ DONAR MI?


Akü Donar Mı? Hava Şartları Aküyü Nasıl Etkiler?
Evet, aküler donabilir.

Tam şarjlı akünün donma ısısı - 50°C ile -70°C arasındadır, dolayısıyla normal şartlarda şarjlı bir akümülatör donmaz. Ancak deşarj olan aküler deşarj seviyesine göre 0°C ile -10°C civarında dahi donabilirler. Özellikle soğuk mevsimlerde akülerin şarjlı durumda olmalarına dikkat edilmelidir.

Hava şartlarının aküye etkileri:

1. Stoklama, saklama yönünden:

Kapalı alanda stoklama yapılmalıdır. Açık havadaki stoklamalarda toz ve yağışlar kendiliğinden deşarjları arttırır. Mümkün olduğunca kuru ve serin bir yerde stoklanmalıdır. Akülerin deşarj oranları sıcaklık ile paralel olarak artar veya azalır. Genel olarak her 10 derece artışta kayıp kendiliğinden iki katına çıkar. Bu yüzden 10-16 derece aralığındaki stoklama 25-30 derece aralığındaki stoklamadan çok daha sağlıklıdır.

2. Araç üzerinde çalışırken:

Sıcak havalarda akünün marş gücü artar ancak buna paralel olarak aküdeki korozyon (yıpranma) da artar. Bu nedenle sıcak iklimlerde kullanılan aküler daha az ömre sahiptir. Soğuk havalarda akülerin marş gücü azalır. Buna ilaveten araç motorunun marş alma değeri de artar. Sonuçta soğuk koşullarda akülerin marş gücü önemli hale gelir. Çok soğuk havalarda akünün içindeki sıvının (elektrolit) donma riski vardır. Tam şarjlı bir akü ancak -70 derecede donarken deşarj konumundaki bir akü deşarj seviyesine bağlı olarak -5 derecede dahi donabilir. Bu nedenle soğuk havalarda akünün şarjlı halde bulunması çok önemlidir.




AKÜLER ÇEVREYE ZARARLI MIDIR?


Aküler Çevreye Zararlı Mıdır? Akümülatörler kurşun, sülfürik asit çözeltisi ve poliprolen kutudan oluşur.Bu nedenle aküler kullanılmaz duruma geldiklerinde çevre için riskli tehlikeli atıklardır.Ancak etkin bir geri dönüşüm sistemi ile akülerin poliprolen kutu ve kurşun parçaları yüzde yüz geri kazanılır. Sülfürik asidin de geri kazanımı mümkün olmakla birlikte genellikle tercihen nötralize edilmektedir.

Ülkemizde etkin şekilde atık akü geri kazanımı mevcuttur, yeni akünüzü alırken eskisini satıcılara teslim ediniz. Bakınız: Atık Akü Yönetimi ( http://www.akuder.org.tr )




AKÜ DEPOLAMA VE SAKLAMA KOŞULLARI


Akü Depolama ve Saklama Koşulları
Depolama

EMNİYET TEDBİRLERİNİ YERİNE GETİRİN

Ca-Ca bakım gerektirmeyen sulu şarjlı akümülatörler 12 ay şarjını kaybetmeden depolanabilir. Aküler eğer deşarj olmuş vaziyette depolanır ise hasar görürler. Bütün aküler serin ve kuru bir yerde saklanmalı, ayrıca sulu akümülatörler düz konumda ve birbiri üzerine konacaksa aralarına muhakkak ayırıcı (ör: strafor) yerleştirerek depolanmalıdır. Akü üstleri temiz olmalıdır.

İlk Giren İlk Çıkar prensibi ile hareket edilmelidir. Kalsiyumlu Ca-Ca sulu akümülatörlerde yeniden şarj gereği:

• Ortalama depolama sıcaklığı 27 derecenin altında ise 6 ayda bir (*)
• Ortalama depolama sıcaklığı 27 derecenin üzerinde ise 3 ayda bir (*)
• Akünün açık devre voltajı 12,4 volta düştüğünde de yeniden şarj gerekir. Bu yöntem (1) ve (2)’nci şıklara alternatiftir.

DİKKAT: Şarj ederken asit taşmasına ve sıcaklığın 52 derecenin üzerine çıkmasına müsaade etmeyin. Eğer sıcaklık yükselir ise şarj akımını düşürün veya akü soğuyuncaya kadar şarjı kesin. Yüksek şarj sıcaklığı aküye zarar verir.


TEST İŞLEMLERİ

EMNİYET TEDBİRLERİNİ YERİNE GETİRİN.

Bir aküyü kontrol ederken test etmeden önce daima aşağıdaki durumlara karşı kontrol edin:

• Yerinden oynamış, gevşemiş veya kopmuş kutuplar
• Çatlak-kırık kutu veya kapak
• Çıkmış, kırılmış veya delikleri kapanmış buşonlar, tıkanmış gaz çıkış delikleri
• Eğer akü hasarlı değil ise bir sonraki adım ile devam edin.

Şarj Seviyesinin Ölçülmesi:

Hassas bir voltametre ile açık-devre voltajını ölçün.

NOT: Hiçbir zaman araçta veya dışarıda şarjdan yeni çıkmış bir akünün şarj durumu ölçülmez. Bu durumda yanıltıcı bir yüksek voltaja sahip yüzey şarjı vardır. Yüzey şarjını almak için aküyü 15x 15 A ile veya araçta ise uzun ön farları 15 saniye açık tutarak deşarj edin.

Eğer şarj durumu:

En azından %75 (yaklaşık voltaj=12.4 *V) şarj var ise yükleme testine geçin
%75’ten daha düşük şarj varsa akümülatörü yükleme testinden önce verilen yönteme göre şarj edin. Voltaj ve yoğunluklar akümülatörün tasarımına göre değişik değerlerde olabilirler.

Yükleme Testi:
Yük altında akümülatör testi ve sonuçlarının değerlendirilmesi kullanılan cihazların sistemine bağlıdır. Yükleme testi ve sonuç değerlendirilmesi cihaz talimatına göre yapılır.

Aracın Elektrik Donanım Kontrolü:
Yeni bir akümülatörü takarken veya arızalı bir akümülatör geldiğinde aracın akü ile ilgili elektrik donanımına bakın. Araçta meydana gelebilecek en yaygın hata aşırı şarj veya eksik şarj etmedir. Alternatör çıkış voltajının normal bir akü ile ve tam gaz verirken hibrit aküler için 13.8 - 14.4 V arasında olup olmadığını ölçün, Ca-Ca aküler için 13.8-14.8 V arası voltaj çıkışı uygundur. (12V’luk araçta)

NOT: Elektronik devre ve kodlamaların akünün çıkarılışı ile hafıza kaybına uğradığı araçlarda, akümülatörü sökmeden önce ikinci bir akü veya özel cihazı devreye sokarak sistemin kesilmesini önleyin.




UYARILAR


Uyarılar Aküler, kutup başları, terminaller ve ilgili parçalar kurşun, kurşun bileşimleri ve diğer bazı kimyasallar içermektedir. Ciddi sağlık sorunlarına yol açmaması için akü ile ilgili her türlü çalışma sonunda eller mutlaka bolca su ve sabunla yıkanmalıdır.

Akü üzerinde ve çevresinde çalışırken daima koruma gözlüğü, maske ve eldiven takılmalıdır.

Akülerde oluşan hidrojen gazı son derece yanıcıdır. Şarj alanları iyi havalandırılmalıdır.

Kıvılcım, alev, yanan sigara, kaynak, sürtünme ve statik elektriğin boşalması gibi tutuşmaya yol açacak her tür nesne ve etken akülerden uzakta tutulmalıdır. Aksi halde gaz ateş alıp patlayabilir. Ayrıca bakım sırasında oluşabilecek kıvılcımlara engel olabilmek için ilk olarak topraklanmış kablo bağlantısının çıkartılıp yine en son olarak da bu bağlantının takılması gerekmektedir.

Araçtan bir aküyü sökerken önce (-) negatif olan kutup başını sökülmeli, araca aküyü takarken de önce (+) pozitif kutup başını bağlanmalıdır.

Şarj esnasında doğrudan devreler bağlanmamalı veya sökmemelidir. Kıvılcımdan kaçınmak üzere kablo başlıklarını bağlarken veya çıkartırken daima önce şarj ve test cihazları kapatılmalıdır.

Sulu aküler, herhangi bir yana 45 dereceden fazla eğilmemelidir. Aküler ciddi yanıklara sebep olabilecek sülfürik asit içerirler. Asit ile temas edilirse, temas yeri bol su ve sabun ile yıkanmalıdır. Göze asit kaçması halinde yıkamanın hemen arkasından tıbbi kontrolden geçilmelidir.

• Şarj, test veya aküden aküye bağlantı yaparken akünün üzerine eğilmeyiniz.
• Donmuş aküyü şarja bağlamadan önce 15 dereceye kadar ısınmasını bekleyiniz.
• Akü voltajının doğru yönde olduğunu görmeden araca takmayınız.
• Aküleri ve elektroliti çocuklardan uzak tutunuz.

Doğru kullanım için dikkat edilmesi gereken hususlar:

• Akünün yüzeyi temiz ve kuru tutulmalıdır.
• Akü bağlantı noktalarında gevşeme, oksitlenme olmamasına dikkat edilmelidir.
• Eğer akünün tipi uygunsa, akünün suyu kontrol edilmeli, azalma varsa “saf su” eklenmelidir. Kesinlikle asit eklenmemelidir.
• Akünün uzun süreli kullanılmadan saklanacağı durumlarda tam şarjlı olmasına dikkat edilmelidir.
• Talimatları mutlaka okuyun ve uyun.





AKÜ HAKKINDA BİLMENİZ GEREKENLER

OPERASYONEL MÜKEMMELLİK (OPERATIONAL EXCELLENCE VEYA OpeX) NEDİR?


Operasyonel Mükemmellik veya OpEx veya OpM bir kuruluştaki baştan sona tüm süreçlerin müşteriye doğru değeri sağlayacak şekilde maksimum kalite, verimlilik ve minimum maliyetle çalıştırılmasıdır. Örnek vermek gerekirse; Bir üretim kuruluşunda hammaddenin aranmasından, Ar-Ge'sinin yapılmasına, üretilmesine müşteriye nakledilmesine, nakilden sonra faturanın kesilip tahsil edilmesine ve varsa servis hizmetinin de verilmesine kadar olan tüm süreçler ve bunlara destek süreçler Operasyonel Mükemmelik'in sağlanmasında görev almaktadır. Aynı şekilde hizmet sektöründe müşterinin talebiyle başlayıp arzu edilen hizmetin yerine getirilmesine kadar görev alan tüm süreç ve destek süreçler de aynı şekilde OpEx'e etki etmektedirler. Bu süreçlerin her birinin mükemmel bir şekilde akması Operasyonel Mükemmelliği getirecektir.




OPERASYONEL MÜKEMMELLİK EĞİTİMLERİ/ARAÇLARI NELERDİR?


Operasyonel Mükemmellik adına kullanılan bir çok araç mevcuttur. Akla ilk gelenler; Yalın, Altı Sigma, Shainin, İstatistiksel Proses Kontrol, Altı Sigma için Tasarım, TRIZ, 5S, Görsel Yönetim, Kanban, Kaizen, Sürekli İyileştirme, Kalite Çemberleri, Değer Akış Şeması, Jidoka, Kara Kuri, Yamazumi, Poke Yoke gibi isimler almaktadır. Bugün bu başlıklara ek olarak; Süreç Madenciliği, Yapay Zeka (AI), Makine Öğrenmesi (ML), Robotik Süreç Otomasyon (RPA), Büyük Veri Analitiği gibi konular da bu başlıklara eklenebilir.




OPERASYONEL MÜKEMMELLİK SİSTEMİ NEDİR?


OpM Sistemi Operasyonel Mükemmellik kapsamında yapılan tüm çalışmaları koordine eden, yeni çalışmaları başlatan, OpEx araçları hakkında eğitim ve koçluk düzenleyen, başarılı olarak tamamlanan çalışmaların onore edilmesini sağlayan sisteme verilen isimdir.




OPERASYONEL MÜKEMMELLİK BÖLÜMÜ NEDİR?


OpEx Sistemi'nin sürekliliğini sağlayan departmandır. Tüm sorumluluğu OpEx olabileceği gibi (önerilen) Kalite Sistemleri ve/veya İnsan Kaynakları departmanlarının bünyesinde de görevini yerine getirdiği görülmüştür. Bazı durumlarda bu departmanlarla başlayıp daha sonra ayrı bir departmana dönüştüğü durumlar da olabilir. TPM Ofis, Proje Yönetim Ofisi, Yalın Ofis gibi tüm OpEx konularanı kapsamayan ama işlevlerinde benzerlik gösteren farklı isimler de alabilirler.




OPERASYONEL MÜKEMMELLİK BÖLÜMÜ GÖREV TANIMLARI NELERDİR?


OpEx bölümleri genelde kuruluş büyüklüklerine bağlı olarak tek bir kişiden veya daha fazlasından oluşabilirler. Eğer yapılan işler tek bir kişi tarafından yapılabilecek sadelik ve basitlikte ise görev tanımları Sorumlu/Koordinatör/Uzman olabilirken, daha kapsamlı organizasyonlarda Şef/Müdür/Direktör gibi doğrudan üst yönetime raporlayan görev tanımları da olabilmektedir.




YALIN NE DEMEKTİR?


En kısa anlatımla Yalın bir iş yerindeki süreçlerin müşteriye katma değer sağlamayan tüm faaliyetlerden arındırılmış hali olarak düşünülebilir.




KATMA DEĞERSİZ FAALİYET NE DEMEKTİR?


Herhangi bir faaliyetin katma değerli olup olmadığını anlamak için 3 soru sorarız. Eğer bu üç soruya da evet cevabı veriyorsak karşımızdaki katma değerli, en az bir soruya hayır cevabı veriyorsak katma değersiz bir faaliyet olduğunu anlarız. Bu sorular; - Yapılan faaliyet ürünü/hizmeti fiziksel, kimyasal ya da biyolojik olarak dönüştürüyor mu? - Müşteri bu faaliyet için ödeme yapmayı kabul ediyor mu_ - Bu faaliyet ilk seferde doğru olarak yapılabiliyor mu? Bu şekilde bakıldığında aslında bir çok faaliyetin katma değersiz olduğunu görebilirsiniz.




YALIN YÖNETİM/ÜRETİM SİSTEMİ NE DEMEKTİR?


Bir işletmedeki süreçlerin müşteriye katma değer sağlayacak şekilde en hızlı sürede yapılmasını sağlayan araçlardan oluşan bir sistemdir. Bu araçların geçmişi 1900'lü yılların başına dayansa da daha çok kuralları Japonlar tarafından konulmuştur. Amaç tedarik süresini (bir birim ürünün/hizmetin işletmenin başından müşteriye kadar gidene kadar geçen süre) tüm katma değersiz faaliyetlerden arındıracak ve bunu sürekli iyileştirecek bir disiplinde tutmaktır. Yalın daha çok hızı artırmaktır. Yalın Üretim felsefesinde yeni yatırım yapıp makine/ekipman/insan kaynağı yatırımı yapmadan önce tüm süreçler katma değersiz faaliyetlerinden arındırılmalıdır.




YALIN ÜRETİM TEKNİKLERİ NE KADAR ZORDUR?


Bu teknikler saha seviyesinde uygulanacağı için sahadaki operatör/çalışanların anlayabileceği basitliktedir. Sadece okuma-yazma ve 4 işlem bilgisi ile Yalın Teknikleri'ni uygulamak mümkündür.




YALIN ÜRETİM KONUSUNDA BİR DIŞ DESTEK ALMADAN KENDİ İMKANLARIMIZLA NELER YAPABİLİRİZ?


Teknikler oldukça kolay olduğundan Youtube/internet/kitaplar ya da eğitimler katılarak öğrenilmesi mümkündür. Uygulama konusunda bazı ufak sıkıntılar yaşanabilir ancak bunlar genelde tecrübesizlik kaynaklı durumlar olabilir. (SMED film çekimi sırasında kameranın pilinin bitmesi gibi). Dış destek durumunda genelde bir programa bağlı olarak çalışıldığı için başlanan iyileştirmelerin tamamlanma oranı daha yüksek olmaktadır.




ALTI SİGMA NEDİR?


6 Sigma süreçlerdeki değişkenliği azaltmak için geliştirilmiş bir iyileştirme metodolojisidir. Yalın gibi Altı Sigma da bir çok araç barındıran bir alet çantası gibidir. İçindeki araçların ufak bir kısmı Yalın'da da kullanılmasına rağmen ağırlıklı olarak Problem Tanımlama, Problem Çözme, Veri Analizi ve İstatistik Metotlar'dan oluşmaktadır. Altı Sigma daha çok kalite bazlı sorunları çözmek için kullanılır. Örneğin ürettiğiniz civataların bir kısmının çaplarının istenen toleranslar içinde kalmaması tam Altı Sigma Metodu ile kolaylıkla çözülebilecek bir durumdur. Detaylı açıklamaya linkten ulaşabilirsiniz.




DMAIC/TÖAİK NEDİR?


6 Sigma Metodolojisi iyileştirilecek konular için 5 fazdan oluşan bir yol çizmiştir. Her faz problemlere(Y) etki ettiğini düşündüğümüz tüm girdilerin (x'ler) elendiği bir çok araçtan oluşur. İlk fazda bir çok girdi varken en son fazda artık problemimizin kök sebebinden emin olduğumuz 3-5 girdiye kadar elenir. Bu fazlar Tanımlama: En önemli fazdır. Projenin kapsamının, metriklerinin, ekibinin, lider ve şampiyonunun belirlendiği ve projenin rotasının tespitinin yapıldığı fazdır. Ölçme: Özetle Tanımlama fazında bulunan girdi ve çıktıların ölçüldüğü fazdır. Analiz: Ölçme fazında ölçülmüş olan girdi ve çıktıların grafiksel ve istatistikse metotlarla etkileşimlerinin tespi edildiği fazdır. İyileştirme: Analiz fazında analiz edildikten sonra çıktıya en çok etki eden girdilerin kontrol altına alınması için iyileştirme aksiyonlarının alındığı fazdır. Kontrol: İyileştirilen sürecin sürekliliğini sağlamak için aksiyonların alındığı fazdır.




KARA/YEŞİL/SARI KUŞAK NEDİR?


6 Sigma proje liderlerine verilen bir çeşit rütbedir. Kuşak kavramı uzak doğu savaş sanatlarından alınmış bir kavramdır. Kuşak aslında beyazdır kavgalar sonucu kirlenir ve rengi koyulaşır. Altı Sigma'da da proje yaparak ve yeni araçlar öğrenerek tecrübe artar. Sarı Kuşak: Daha önceleri proje ekibi üyesi olarak adlandırılmasına rağmen günümüzde daha ciddi bir eğitim alarak kendi ekibi ile işletmedeki sorunların %80-85'ine kadar varan kısmını çözebilecek seviyede problem çözme ve iyileştirme araçlarına hakim proje lideridir. Yeşil Kuşak: İşletmedeki ileri istatistik gerektiren kompleks sorunları çözebilecek seviyede bilgiye sahip proje lideri. Kara Kuşak: İşletmede Altı Sigma'nın yayılım sorumlusu olan Yeşil Kuşaklar'a proje koçluğu ve eğitim verecek bilgiye sahip ve Deney Tasarımı, Güvenilirlik gibi kompleks İstatistik araçlar konusunda uzman proje lideri. Uzman Kara Kuşak: İşletmede Altı Sigma'nın yayılımı konusunda koordinatör olan Kara Kuşaklar'a proje koçluğu ve eğitim verecek bilgiye sahip kişi/proje lideridir.




YALIN 6 SİGMA NEDİR?


Yalın Altı Sigma hem Yalın hem de Altı Sigma metodolojilerinin birleştirilmiş halidir. Bu sayede her ikisinin de avantajlarını kullanabilmektedir. İyileştirmelerin stratejiler ile ilişkilendirilmesi, süreç sahiplerinin işin içinde olması, müşteri isteklerinin her projede ciddi bir şekilde analiz edilmesi, veri analizleri ve İstatistik Modeller Altı Sigma'nın kuvvetli yanlarını oluştururken, saha uygulamaları, hızlı ve kolay iyileştirmeler, iyileştirmelerin gözle görülüp elle tutulabilmesi de Yalın'ın kuvvetli yanlarıdır.




YALIN 6 SİGMA İŞLETMENİN HER DERDİNİ ÇÖZEBİLİR Mİ?


İşletmelerde yaşanan kalite ve verimlilik konusundaki bir çok konuyu YAS kolaylıkla çözebilecek donanımdadır. Ancak her konu YAS ile çözülemez. Örneğin bazı durumlarda yenilikçi problem çözme araçları daha faydalı olurken bazı durumlarda çok daha basit yöntemlerle problemler çözülebilir.




AGILE (ÇEVİK) PROJE YÖNETİMİ YALIN 6 SİGMA'YA UYGULANABİLİR Mİ?


Agile metodolojisi uygun süreçlerde yapılan projeler için hızlı ve kaliteli sonuçlar getirebilir. Konvansiyonel bir Altı Sigma projesi 2-6 ay sürmekte iken Agile ile takip edilen bir projede ikinci haftadan itibaren iyileştirmelerin görülmesi normaldir.




ROBOTİK SÜREÇ OTOMASYONU (RPA veya RSO) NEDİR?


Robotik Proses Otomasyonu da denilen RPA bilgisayarlarda yapılan manuel işlerin yazılım robotları tarafından devralınarak çok daha hızlı ve doğru şekilde yapılmasını sağlayan bir çözümdür. Örneğin yarım gün süren bir kopyalama-yapıştırma aktivitesi 90 saniye içinde tamamlanabilmektedir.




6 SİGMA İÇİN TASARIM (DFSS) NEDİR?


Altı Sigma metodolojisinin tasarım kalitesini iyileştirmek için revize edilmiş halidir diyebiliriz. Bazı araçlar ortak olarak kullanılmaktadır ancak bir çok araç ve fazlar farklıdır.




LEAN STARTUP-YALIN ARGE NEDİR?


Bir ürünün/hizmetin ArGe yapılıp piyasaya sürülmesi için geçen süre çok önemlidir. Bu süredeki gecikmeler pazar payında kayıplara sebep olabilir. Aynı şekilde yapılan araştırmalar ürün fonksiyonlarının neredeyse yarısının kullanılmadığını ve olağanüstü kaynak israfına sebep olduğunu göstermektedir. Bu kayıpları engellemek amacıyla bildiğimiz bazı Yalın tekniklerinin kullanılmasıyla Lean Start-Up Metodu geliştirilmiştir. Amaç en kısa sürede müşterinin istediği minimum özellikleri karşılayan satılabilir ürünün geliştirilip pazara sürülmesidir.




RPA DEVELOPER-TASARIMCISI KİMDİR?


RPA Developer RPA yazılımlarını kullanarak RPA programlarını yapan kişilerdir. Bu kişiler kullanılan RPA yazılımına bağlı olarak kodlama yapabilen IT departmanı çalışanları ya da kodlama gerektirmeyen yazılımları kullanabilen herhangi bir departman çalışanı olabilirler. Detaylı bilgi almak için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz:




DENEY TASARIMI (DOE) NEDİR?


Yeni bir ürün/süreç tasarlarken hiç bilmediğimiz/belki biraz tahmin ettiğimiz alanlarda sürecimizin nasıl davranacağını bilemeyiz. Örneğin değiştirdiğimiz boya tedarikçisinin gönderdiği sarı rengin hangi oranının kumaşta spektrofotometrik olarak nasıl bir sonuç vereceğini bilemeyiz. Bunun için tekrarlı ve kaynak tüketen deneme yapmak yerine belirli bir sistematik ve biraz İstatistik ile çok daha az kaynak tüketerek doğru oranı belirleyebilirsiniz.




SÜREÇ MADENCİLİĞİ-PROCESS MINING NEDİR?


İşletmenizde bilgisayarlarda işleyen süreçler her işlem için kayıt tutarlar. Örneğin satın alma emrinin açılması, tedarikçiye siparişin iletilmesi gibi faaliyetlerin her biri sistem tarafından kayıt altına alınır. Bu kayıtların özel yazılımlar ile analiz edilerek süreçlerdeki katma değersiz faaliyetlerin/hatalı işlemlerin belirlenmesi işlemidir. Bir çeşit güncel Değer Akış Haritalama (Value Stream Mapping) olarak düşünülebilir. Aradaki fark VSM yapılırken en öncelikli süreç/süreçler analiz edilirken Process Mining'de tüm süreçlerin verilerinin analiz edilebilmesidir.




YAPAY ZEKANIN (AI) 6 SİGMAYA ETKİSİ NE OLACAKTIR?


Günümüzdeki teknolojik seviyedeki Yapay Zeka (Artificial Intelligence), Konvansiyonel Altı Sigma'nın ötesinde özellikle Analiz fazında proje lideri kuşağın işini oldukça kolaylaştırmaktadır. Örneğin milyonlarca satıra sahip 4 farklı kaynaktan gelen ve yaklaşık 150 kolondan oluşan bir veriyi mevcut analiz yazılımları yapmakta oldukça yavaş kalmakta ancak Yapay Zekan bunu çok kısa sürelerde yapabilmektedir. Ayrıca Makine Öğrenmesi (ML) süreç girdilerinin değişmesine bağlı olarak süreci yöneten formülü (algoritmayı) güncelleyebilmektedir. Bu da Altı Sigma'nın Kontrol fazı faaliyetlerinden biri olmaktadır.




LEARNING PATHS (ÖĞRENİM YOLLARI) NEDİR?


Learning Paths, Learning Paths International tarafından geliştirilmiş bir metdolojidir. Amaç yetkin hale gelmesi 6-12 ay süren bir operatör/çalışanın oryantasyon süresini kısaltmaktır. Bir çeşit Yalın Eğitim gibi düşünülebilir.




DİJİTAL DÖNÜŞÜM YOL HARİTASI (ROADMAP) NEDİR?


Endüstri 4.0 olarak da belirtilen Dijital Dönüşüm işletmelerin süreçlerini dijitalleştirme sırasında atacakları adımları belirlediğimiz bir yol haritasıdır. Buradaki amaç kuruluşun stratejilerine, maliyetlerine, iş akışına en uygun çözümlerin sağlanabileceği alternatiflerin önerilmesidir.




7 İSRAF (veya MUDA) NEDİR?


Yalın prensibine göre katma değersiz faaliyetleri kategorize edebilmek için 7 adet İsraf (Muda) adını verdiğimiz kategori tanımlanmıştır. Bunlar sürecinizin beklediği, geciktiği ve durduğu durumları temsil eder. Stoklar: Her türlü işlem görmeyen malzeme/doküman/bilgi olarak düşünebilirsiniz. Taşınma:Her türlü malzeme/doküman/bilginin bir yerden bir yere taşınması işlemi. Bazı kaynaklar müşteriye olan taşımayı bunun dışında tutsa da günümüzde evlere drone ile ürün teslimatı yapılması bu sürenin de bir israf olarak algılandığının kanıtıdır. Hareket: Her türlü operatör/robot/forklift gibi kaynağın süreç sırasındaki hareketleri. Bekleme: Her türlü operatör/ekipmanın süreci işletmediği durumlar. Toplantı/eğitimler de bunlara dahildir:) Aşırı üretim: Müşterinin sipariş ettiğinden daha fazla üretilmiş ürün/sağlanmış hizmet. Aşırı işlem: Müşterinin istediğinden daha fazla işlem/tamir/düzeltme yapılmış ürün/hizmet Hatalar: Her türlü malzeme/doküman/bilgi/ekipmanda ortaya çıkan hatalar, arızalar. Bazı kaynaklar enerji tüketimi, entellektüel insan sermayesinin kullanılmaması gibi başlıkları da israf kapsamında ele almaktalar. Bu israflar sektörden bağımsız olmasına rağmen ayrıca hizmet sektörü için de israflar vardır.




İSRAF (MUDA) AVI NEDİR?


İşletmenizi yalınlaştırmak açısından oldukça faydalı bir uygulamadır. jİsraflar konusunda çalışanlarınızı bilgilendirdikten sonra sürecin devam ettiği sahaya inin. Tek bir bölüm/makine seçmeni kapsamı daraltacağı için verimi artıracaktır. Ekibinizdeki arkadaşlara israfları yazmaları için formları önceden hazırlamış olun. Her bir yazılmış israfın ölçümlerini alarak bu israfın size yıllık nasıl bir kayıp yaşattığını hesaplayın. En sonunda tüm bilgileri konsolide edin.




DEĞER AKIŞ HARİTALAMA NEDİR?


Değer Akış Şeması süreçteki malzeme ve bilgi akışını görselleştirmek ve bunun sonucunda süreçteki darboğazları tespit etmek ve iyileştirme faaliyetlerini önceliklendirebilmek için kullanılan bir Yalın aracıdır. Bir işletmede Değer Akış Şeması herhangi bir Yalın faaliyetine başlanmadan önce yapılması gereken ilk uygulamadır. (bazı sektörler hariç tutulabilir) Günümüzde Süreç Madenciliği (Proses Mining) ile Değer Akış Şeması firmadaki tüm değer akışlarını/süreçleri kapsayacak kadar genişletilmiştir.




5S NEDİR?


5S bir sahada (fabrika/ofis/yemekhane/atık sahası vs) iş güvenliği+verimlilik-kalite+temizlik-düzen+motivasyon sağlamak amaçlı geliştirilmiş bir yönetim sistemidir. Japonca 5 S harfi ile başlayan kelime ile sistemin akılda kalıcılığı sağlanmıştır. 5 maddeden oluşur ancak her bir madde bir felsefedir diyebiliriz. Bu sebeple kelimelerden çok içerideki anlamlarını anlatalım. 1. S: Sahadaki gereksiz malzemlerin uzaklaştırılması ve bir daha da sahada gereksiz malzeme olmaması için önlemlerin alınmasını gerektiririr. 2. S: Sahada kalan tüm gerekli malzemelerin bir yerinin olması, bu yerin kullanım kolaylık ve sıklığına uygun şekilde tasarlanmış olmasını gerektirir. 3. S: Sahadaki her şeyin (ekipman, yollar, masalar, dolaplar vs) ilk günkü gibi temiz, düzenli, kırık olmayan, akıtmayan vs şekilde tutulmasını sağlayacak önlemlerin alınmasını gerektirir. 4. S: Sahadaki her türlü işlemin görsel standartlara bağlanarak herkes tarafından aynı şekilde yapılmasının garanti altına alınmasını gerektirir. 5. S: 5S'in sürekli olarak işletilmesi ve iyileştirilmesi için gerekli aksiyonların alınmasını gerektirir. 5S'de bir hedef yoktur ancak aklımızda görselleşmesi açısından şöyle bir yorum yapılabilir. Bir işletmede 5S varsa orası pahalı bir otomobil satılan bir galeriye benzer. İçerideki tüm makine/ekipmanlar otomobiller kadar gıcır gıcır, etraf da galeri gibi parlaktır.




GÖRSEL YÖNETİM NEDİR?


Günümüzde duyusal yönetim olarak da algılanabilir. İşletmedeki herhangi bir iletişimin (bilgi, rapor, durum vs) görsel-duyusal araçlar (şekiller, resimler, akışlar, renkler, görseller, videolar, titreşim, koku vs) kullanılarak çok kısa sürede uzak mesafeler arasında iletilmesi için geliştirilmiş Yalın araçlarıdır.




SMED NEDİR?


Otomotiv sektöründe başladığı için Single Minute Exchange of Dies (Tekli Dakikalarda Kalıp Değişimi) olarak adlandırılan bir Yalın aracıdır. Bu araç bugün herhangi bir sürecin iyileştirilmesi için kullanılan araçları barındırır: Geminin boşaltılması Temizlik işlemleri Bakım işlemleri Satın alma işlemleri vs




SÜREÇ AKIŞ ŞEMASI NEDİR?


Frank Gilbreth tarafından 1900'lü yılların başında ilk defa çizilen Süreç Akış Şeması, görseller kullanılarak süreçlerin daha kolay anlaşılması ve iyileştirmelerin yapılabilmesini sağlayan bir Yalın aracıdır. Süreçlerdeki karışıklıkları, darboğazları, gereksiz döngüleri görmenizi sağlar. Günümüzde Süreç Madenciliği (Process Mining) ile bu uygulamada oldukça farklı boyutlara taşınmıştır.




KAİZEN NEDİR?


Japonca Sürekli İyileştirme demektir özetle. Günümüzde süreçlerde yapılan farklı iyileştirmelerin bütününe verilen isimdir. Önce-Sonra Kaizen, Kobetsu Kaizen, 10 Adım Kaizen, Kaizen-Blitz gibi farklı varyasyonları mevcuttur.




FMEA (HATA TÜRLERİ VE ETKİLERİ ANALİZİ) NEDİR?


FMEA; Herhangi bir sürecin ya da ürünün tasarımından/üretiminden sonra başına neler gelebileceğini önceden kestirebilmek size daha sonra ortaya çıkabilecek bir çok maliyeti önleyebilme yeteneği kazandıracaktır. Kısa bir tanıtım videosu için tıklayınız. Örneğin;

  • Yeni modifikasyonlar yaptığınız CNC tezgahlarınızda oluşabilecek olası hatalar
  • Başarılı bir 6 Sigma projesi ile iyileştirmeler yaptığınız presinizde ortaya çıkabilecek iş güvenliği riskleri
  • Yeni geliştirdiğiniz otomobil lastiğinin farklı yol koşullarında başına gelebilecek olaylar
  • Yeni devreye aldığınız hammaddenin işlenmesi sırasında ortaya çıkabilecek aksaklıklar
  • Yeni devreye alacağınız e-ticaret sürecinizde ortaya çıkabilecek sorunlar
Detaylı bilgi almak için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz: https://bilig.co.uk




TRIZ NEDİR?


Özellikle ArGe, Yeni Ürün/Hizmet Geliştirme, Süreç İyileştirme konularında mevcutta kullandığımız Dikey/Yatay Problem Çözme metotları ile çözülmesi mümkün olmayan/yüksek maliyet gerektiren problemlerin sistematik olarak daha kısa sürede çözmemizi sağlayan bir metottur. TRIZ yaklaşık 2 milyon patentin incelenmesi ile oluşturulmuş insanların problemleri çözmek için kullandıkları metotların bir bütünüdür.




OTONOM BAKIM NEDİR?


Özellikle makine yoğun süreçlerde operatörlerin temizlik/kontrol/yağlama/sıkma gibi faaliyetleri yaparken makine semptomlarını takip etmesini ve makine kaynaklı hataların kısa sürede tespit edilip iyileştirilmesini sağlayacak bir uygulamadır.




İSTATİSTİKSEL PROSES KONTROL-İPK NEDİR?


Savunma, uzay ve havacılık, otomotiv gibi sektörlerde bir şart olan İPK ile süreçlerinizdeki sinyal ve gürültüyü İstatistiksel yöntemlerle ayırarak sürecinizdeki hataları önleyebileceğiniz bir uygulamadır.




KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU (KVKK) KAPSAMINDA KOŞULLARINIZ NELERDİR?


KVKK hakkında aydınlatıcı bilgiye aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz. https://bilig.co.uk/kvkk